จองคิวตรวจ
จองคิวตรวจ

ต้อหิน เกิดจากอะไร? เข้าใจสาเหตุ ปัจจัยเสี่ยง และการตรวจให้ทันก่อนสาย

หน้าแรก
|
|
ต้อหิน เกิดจากอะไร? เข้าใจสาเหตุ ปัจจัยเสี่ยง และการตรวจให้ทันก่อนสาย
ต้อหิน เกิดจากอะไร สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง
  • 24/03/2026

ต้อหินเป็นโรคตาที่น่ากลัว เพราะหลายคนไม่รู้ตัวจนสายตาเริ่มเสียไปแล้ว และยิ่งทำความเข้าใจว่าต้อหิน เกิดจากอะไร ก็ยิ่งเจอข้อมูลหลากหลายจนสับสน บทความนี้จะอธิบายแบบเข้าใจง่าย แต่ยังคงความถูกต้องทางการแพทย์ ว่าต้อหินเกิดจากอะไร มีกลไกอย่างไร ใครเสี่ยง อาการเตือนมีไหม และควรตรวจอะไรบ้างเพื่อจับให้เจอเร็ว

ต้อหิน อาการเตือน วิธีตรวจคัดกรอง

ต้อหิน คือ อะไร?

ต้อหิน (Glaucoma) คือ กลุ่มโรคที่ทำให้เส้นประสาทตา (optic nerve) เสื่อม ถูกทำลาย ส่งผลให้ลานสายตาค่อย ๆ แคบลง และหากเป็นมากอาจกระทบการมองเห็นถาวรได้ สิ่งสำคัญคือ ต้อหินไม่ได้หมายความว่าความดันตาสูงเสมอไป เพราะมีภาวะต้อหินความดันตาปกติ (Normal-tension glaucoma) ได้เช่นกัน

ต้อหิน เกิดจากอะไร?

ต้อหิน เกิดจากอะไร โดยแก่น คือ ความเสียหายต่อเส้นประสาทตา ซึ่งสัมพันธ์กับหลายปัจจัย โดยที่พบได้บ่อยคือการควบคุมความดันในลูกตาไม่สมดุล

กลไกที่พบบ่อย ความดันตาสูงจากการระบายน้ำในตาผิดปกติ

ในตาของเรามีการสร้างและระบายน้ำหล่อเลี้ยง (aqueous humor) ตลอดเวลา หากระบายออกได้ไม่ดี ความดันตาอาจสูงขึ้น และเพิ่มโอกาสทำลายเส้นประสาทตา

  • น้ำในตาไม่ใช่น้ำตา: เป็นของเหลวที่อยู่ภายในลูกตา ทำหน้าที่คงรูปและหล่อเลี้ยงโครงสร้างด้านหน้า
  • เมื่อความดันสูงต่อเนื่อง: จะเพิ่มภาระต่อเส้นประสาทตา โดยเฉพาะบริเวณหัวเส้นประสาทตา (optic disc) ทำให้เกิดการสูญเสียลานสายตาทีละน้อย

    • กลไกที่พบได้ เส้นประสาทตาไวต่อความดัน หรือเลือดไปเลี้ยงไม่เหมาะสม

    บางคนความดันตาไม่สูงมาก แต่เส้นประสาทตาไว หรือมีปัจจัยด้านการไหลเวียนเลือดร่วมด้วย จึงเกิดต้อหินได้ เช่น ผู้ที่มีความดันโลหิตต่ำบางช่วง ไมเกรน หรือปัจจัยหลอดเลือดอื่น ๆ (ขึ้นกับรายบุคคล)

    ต้อหิน วิธีรักษาและป้องกัน

    ประเภทของต้อหินที่พบบ่อย และเกี่ยวกับสาเหตุอย่างไร

    1) ต้อหินมุมเปิด (Primary Open-Angle Glaucoma)

    เป็นชนิดที่พบบ่อยที่สุด มุมระบายน้ำดูเปิด แต่การทำงานของทางระบายเสื่อมลง ทำให้ความดันตาค่อย ๆ สูงหรือแกว่ง และลานสายตาค่อย ๆ เสียแบบช้า ๆ จนมักไม่รู้ตัว

    2) ต้อหินมุมปิด (Angle-Closure Glaucoma)

    เกิดจากมุมระบายน้ำแคบหรือปิด ทำให้น้ำในตาออกไม่ได้ ความดันตาอาจพุ่งสูงเร็วได้ ถ้าเป็นแบบเฉียบพลัน อาจมีอาการปวดตารุนแรง ตาแดง ตามัว เห็นแสงเป็นวงรุ้ง คลื่นไส้ อาเจียนได้ และถือเป็นภาวะฉุกเฉินที่ควรพบแพทย์ทันที

    3) ต้อหินทุติยภูมิ (Secondary Glaucoma)

  • การใช้สเตียรอยด์: เช่น ยาหยอดตา ยากิน ยาพ่นบางชนิด ในบางคนทำให้ความดันตาสูงได้
  • อุบัติเหตุที่ตา: ทำให้โครงสร้างระบายน้ำเสียหาย
  • ตาอักเสบเรื้อรัง: หรือโรคตาบางชนิด
  • ภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัดตา: อาจพบได้ในบางกรณี

    • 4) ต้อหินแต่กำเนิดและในเด็ก (Congenital และ Pediatric Glaucoma)

    พบได้น้อยกว่า เกิดจากความผิดปกติของโครงสร้างระบายน้ำตั้งแต่กำเนิด เด็กอาจมีตาโต น้ำตาไหล แพ้แสง กระจกตาขุ่น ต้องประเมินโดยจักษุแพทย์

    ปัจจัยเสี่ยงสำคัญ ใครควรระวังเป็นพิเศษ

    หลังจากที่ได้รู้ถึงสาเหตุต้อหิน เกิดจากอะไรไปแล้ว แต่ในชีวิตจริงหากเรารับรู้ถึงปัจจัยเสี่ยง ก็จะช่วยชี้ว่าใครควรตรวจคัดกรองสม่ำเสมอ

  • อายุมากขึ้น (โดยเฉพาะ > 40 ปี): ความเสี่ยงเพิ่มตามวัย เพราะโครงสร้างและการระบายน้ำอาจเสื่อมลง
  • คนในครอบครัวเป็นต้อหิน: มีความเสี่ยงสูงขึ้น ควรแจ้งแพทย์ทุกครั้ง
  • ความดันตาสูง: เป็นปัจจัยสำคัญ แต่ต้องประเมินร่วมกับสภาพเส้นประสาทตาและลานสายตา
  • สายตาสั้นมากหรือสายตายาวมากบางกลุ่ม: มีความสัมพันธ์กับโครงสร้างลูกตาและมุมตาในบางประเภท
  • ใช้สเตียรอยด์นานหรือบ่อย: ไม่ว่าจะรูปแบบยาหยอด ยากิน หรือยาพ่น ควรติดตามความดันตาตามแพทย์แนะนำ
  • โรคประจำตัวบางอย่าง: เช่น เบาหวาน ความดันโลหิต หรือภาวะหลอดเลือดบางชนิด ไม่ได้แปลว่าจะเป็นทุกคน แต่เป็นเหตุให้ต้องประเมินรายบุคคล
  • เคยได้รับอุบัติเหตุที่ตา ตาอักเสบ: เพิ่มโอกาสต้อหินทุติยภูมิ

    • ต้อหินมีอาการไหม? ทำไมหลายคนไม่รู้ตัว

    ต้อหินจำนวนมาก โดยเฉพาะมุมเปิด มักไม่ปวด ไม่แดงและการสูญเสียการมองเห็นเริ่มจากด้านข้าง ทำให้สมองชดเชย จึงไม่ทันสังเกต

    อาการที่อาจพบได้

  • มองเห็นด้านข้างแคบลง ชนของบ่อยขึ้น
  • ปรับตัวในที่มืดแย่ลง หรือรู้สึกมองไม่ชัดในบางสถานการณ์
  • ถ้าเป็นมุมปิดเฉียบพลัน: ปวดตา ตาแดง ตามัวเฉียบพลัน เห็นวงรุ้งรอบไฟ ปวดหัว คลื่นไส้ อาเจียน

    • ถ้ามีอาการแบบเฉียบพลัน ควรไปโรงพยาบาลทันที ไม่ควรรอดูอาการ

    ตรวจต้อหินต้องตรวจอะไรบ้าง?

    การวินิจฉัยต้อหินไม่อาศัยการวัดความดันตาอย่างเดียว แพทย์มักประเมินภาพรวมเพิ่มเติม ดังนี้

  • วัดความดันตา (IOP): เป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญ แต่ค่าที่ปกติก็ยังเป็นต้อหินได้ในบางคน
  • ตรวจเส้นประสาทตา ขั้วประสาทตา: ดูลักษณะการเว้า (cupping) และสัญญาณความเสื่อม
  • ตรวจลานสายตา (Visual field test): ใช้ประเมินการสูญเสียการมองเห็นด้านข้าง ซึ่งเป็นหัวใจของการติดตามโรค
  • OCT เส้นประสาทตา จอประสาทตา: ช่วยวัดความหนาของชั้นเส้นใยประสาท มักช่วยจับความเปลี่ยนแปลงระยะแรกได้
  • ตรวจมุมตา (Gonioscopy การประเมินมุมระบายน้ำ): สำคัญในการแยกมุมเปิด มุมปิด และวางแผนการดูแล
  • วัดความหนากระจกตา (Pachymetry): มีผลต่อการแปลผลความดันตาและการประเมินความเสี่ยงในบางราย

    • แนวทางดูแลและการรับมือเมื่อสงสัยต้อหิน

    หากคุณสงสัยว่ามีความเสี่ยง หรือเพิ่งตรวจพบค่าที่น่ากังวล การดูแลที่เหมาะสม คือ ให้แพทย์ประเมินอย่างเป็นระบบและติดตามสม่ำเสมอ

    1) อย่ารอให้มีอาการชัดก่อนค่อยตรวจ

    ต้อหินจำนวนมากตรวจเจอจากการคัดกรอง โดยเฉพาะคนอายุ 40 ปีขึ้นไป หรือมีประวัติครอบครัว แนะนำตรวจตาเป็นระยะตามความเสี่ยง

    2) ใช้ยาหยอด การรักษาตามแพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด

    ถ้าได้รับยาหยอดเพื่อลดความดันตา ควรหยอดให้ตรงเวลา เพราะเป้าหมาย คือ ลดความเสี่ยงการทำลายเส้นประสาทตาต่อเนื่อง

    3) แจ้งแพทย์ทุกครั้งหากใช้สเตียรอยด์

    ถ้าจำเป็นต้องใช้สเตียรอยด์ ไม่ได้แปลว่าห้ามใช้เสมอไป แต่ควรมีแผนติดตามความดันตาและเส้นประสาทตาให้เหมาะกับคุณ

    4) ดูแลสุขภาพโดยรวมอย่างเหมาะสม

    ไลฟ์สไตล์ไม่ใช่ตัวรักษาหลักแทนการแพทย์ แต่ช่วยสนับสนุนภาพรวมสุขภาพได้ เช่น นอนพอ ออกกำลังกายพอเหมาะ คุมโรคประจำตัว และไม่ซื้อยาหยอดตาใช้เองแบบต่อเนื่องโดยไม่ทราบตัวยา

    ข้อควรระวังและสิ่งที่ไม่ควรทำเมื่อกังวลเรื่องต้อหิน

  • อย่าซื้อยาหยอดตามคำแนะนำที่ไม่ชัดเจน: ยาบางชนิดมีสเตียรอยด์แฝง อาจทำให้ความดันตาสูงขึ้นในบางคน
  • อย่าคิดว่าไม่ปวด แปลว่าไม่เป็น: ต้อหินมุมเปิดมักไม่ปวดในระยะแรก
  • อย่าดูแค่ค่าความดันตาครั้งเดียวแล้วสรุป: ต้องดูเส้นประสาทตา ลานสายตา และการเปลี่ยนแปลงตามเวลา (trend)
  • อย่าละเลยอาการฉุกเฉินของมุมปิด: ปวดตาแดงตามัวเฉียบพลันร่วมคลื่นไส้ ควรพบแพทย์ทันที

    • สรุป ต้อหิน เกิดจากอะไร และควรเริ่มดูแลอย่างไร

    ต้อหิน เกิดจากอะไร โดยหลักคือความเสียหายของเส้นประสาทตา ซึ่งมักสัมพันธ์กับความดันตาที่สูงจากการระบายน้ำในตาผิดปกติ แต่บางคนความดันตาอาจไม่สูงมากก็เป็นได้ จุดที่สำคัญที่สุดคือ ต้อหินจำนวนมากไม่มีอาการในช่วงต้น การตรวจคัดกรองด้วยการวัดความดันตา ตรวจเส้นประสาทตา OCT และตรวจลานสายตา จึงเป็นวิธีที่ช่วยจับโรคให้เจอเร็วและติดตามได้แม่นยำ หากคุณมีความเสี่ยง เช่น อายุมากกว่า 40 ปี มีคนในครอบครัวเป็นต้อหิน ใช้สเตียรอยด์ หรือเคยมีปัญหาตา แนะนำให้เข้ารับการตรวจตาอย่างละเอียดกับจักษุแพทย์เฉพาะทาง และหากคุณกำลังวางแผนทำเลสิค แก้ไขสายตา การคัดกรองโรคตา รวมถึงต้อหิน ก็เป็นขั้นตอนที่สำคัญเช่นกัน

    Prodpran LASIK โดยหมอปู คือ หนึ่งในตัวเลือกที่คุณควรนัดตรวจอย่างยิ่ง เราพร้อมดูแลดวงตาของคุณ พร้อมเทคโนโลยีวิเคราะห์การมองเห็นอย่างละเอียด

    นัดตรวจดวงตากับจักษุแพทย์เฉพาะทาง พร้อมคำแนะนำเฉพาะบุคคล

    ติดต่อสอบถามเพิ่มเติม คลิก

    FAQ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ ต้อหิน เกิดจากอะไร

    Q1: ต้อหิน เกิดจากความดันตาสูงอย่างเดียวไหม?

    ไม่เสมอไป ความดันตาสูงเป็นปัจจัยสำคัญ แต่มีต้อหินชนิดความดันตาปกติได้ ต้องดูเส้นประสาทตาและลานสายตาร่วม

    Q2: ต้อหินหายขาดได้ไหม?

    โดยทั่วไปความเสียหายที่เกิดแล้ว มักย้อนกลับไม่ได้ การรักษามุ่งลดความเสี่ยงการเสื่อมเพิ่มและติดตามใกล้ชิด เพื่อคงการมองเห็นให้นานที่สุด

    Q3: ต้อหินมุมเปิดกับมุมปิดต่างกันอย่างไร?

    มุมเปิดมักค่อย ๆ เป็นและไม่ค่อยมีอาการช่วงแรก ส่วนมุมปิดบางกรณีอาจเกิดเฉียบพลัน ความดันตาพุ่งสูง ปวดตาแดงตามัว ต้องรีบพบแพทย์

    Q4: อาการแบบไหนเข้าข่ายฉุกเฉินที่ควรไปโรงพยาบาลทันที?

    ถ้าปวดตารุนแรง ตาแดง ตามัวทันที เห็นแสงเป็นวงรุ้ง ปวดหัวร่วมคลื่นไส้ อาเจียน ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที เพราะอาจเป็นต้อหินมุมปิดเฉียบพลัน

    Q5: ใช้ยาหยอดสเตียรอยด์แล้วจะเป็นต้อหินทุกคนไหม?

    ไม่ใช่ทุกคน แต่บางคนไวต่อสเตียรอยด์และความดันตาสูงขึ้นได้ จึงควรใช้ตามแพทย์สั่งและติดตามความดันตาตามนัด

    Q6: ควรตรวจต้อหินบ่อยแค่ไหน?

    ขึ้นกับความเสี่ยงของแต่ละคน โดยทั่วไปคนอายุ 40 ปีขึ้นไปควรตรวจตาเป็นระยะ และถ้ามีประวัติครอบครัว ความดันตาสูง ใช้สเตียรอยด์ แพทย์มักแนะนำให้ติดตามถี่ขึ้น

    Q7: ต้อกระจกกับต้อหินเหมือนกันไหม?

    ไม่เหมือน ต้อกระจกคือเลนส์ตาขุ่นทำให้ภาพมัว ส่วนต้อหินคือโรคของเส้นประสาทตาที่กระทบลานสายตา การรักษาและการติดตามต่างกัน

    Q8: ตรวจต้อหินใช้เวลานานไหม และเจ็บไหม?

    ส่วนใหญ่ไม่เจ็บ การวัดความดันตาและตรวจจอประสาทตาใช้เวลาไม่นาน บางการตรวจเช่นลานสายตาอาจใช้เวลามากขึ้นเล็กน้อย แต่เป็นการตรวจที่สำคัญต่อการประเมินโรค

    Q9: ถ้าไม่มีอาการ จำเป็นต้องตรวจไหม?

    จำเป็นในคนที่มีความเสี่ยง เพราะต้อหินมุมเปิดมักไม่มีอาการช่วงแรก การตรวจคัดกรองช่วยให้พบก่อนเกิดความเสียหายมาก

    Q10: ถ้ากำลังจะทำเลสิค ควรกังวลเรื่องต้อหินไหม?

    ควรคัดกรอง เพราะก่อนทำหัตถการแก้ไขสายตา แพทย์จะประเมินสุขภาพตาโดยรวม รวมถึงปัจจัยเสี่ยงต้อหิน เพื่อความปลอดภัยและวางแผนได้เหมาะกับแต่ละคน

    แชร์บทความ
    บทความล่าสุด
    ปรึกษาหรือนัดคิวเลสิคกับหมอปู
    จองคิวตรวจ